HomeNews ArchiveSports NewsSubscriptionsKele'a NewsImages

Ngâue pôpula tokoua mei Toloa he fahi ‘o ‘Atele´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

KUO tautea ngâue pôpula ‘e he Tu’i Fakamaau Lahi´, J Gordon Ward, ‘a e tokoua na’a´ na ako ‘i he Kolisi Toloa´ ki hono fahi ‘o ‘Atele´ mo hono maumau’i e ngaahi koloa kehe ‘a e ‘apiako´ ‘i ‘Akosi 2002, hili ia ‘ena tali halaia ‘i he Fakamaau’anga Lahi´ he ‘aho ‘e ua kuo hili´.

Ko e tokoua´ ni ko Lisiate Nau ‘a ia ‘oku lolotonga ako ‘i he Ako Ma’olunga ko Tupou´, ne tautea ia ke tauhi pôpula mâhina ‘e 6 ki he ongo hia´ pea mo Minisinale Tâufa ‘a ia ‘oku sôtia he lolotonga´ ni ke tauhi pôpula he mâhina ‘e 6.

Ne fakahâ ‘e he Tu’i Fakamaau Lahi´ ko e ‘uhinga hono tautea ‘o e ongo tangata´ ni he na’a´ na matâpule pea na’a´ na taki e patuni´ ka ne totonu ke na ta’ofi e keke´. Na’e pehê ‘e he Tu’i Fakamaau´ ‘e ‘ave ‘a e tohi ki he Potungâue Tau malu’ Fonua´ ka ‘atâ ‘a Minisinale pea ke ne hoko atu ‘i he’ene ngâue´.

‘Oku toko 181 e fânau ‘oku hopo’i´ ‘a ia ‘oku faka’ilo kinautolu ki he hia kehekehe ‘e ua ko hono maumau’i ha fale mo hono maumau’i ha koloa ‘i he loto ki ai. Na’e kamata mei he ‘aho Tûsite´ pea ‘e lele ai ki he Falaite´. ‘Oku vahevahe leva e kau faka’iloa´ ki he kulupu kehekehe ‘e 8 meimei taki 20 ‘o hopo’i fakakulupu ‘i he pongipongi pea mo e efiafi. ‘Oku toki fakafuafua atu ai pê e fânau´ ki he hopo´ ’o fakatatau ki he lisi kuo ‘osi fakapipiki ‘i tu’a he Fakamaau’anga Lahi´.

Ko e tokolahi e fânau ne nau hopo ‘i he ‘aho Tûsite´ mo e pongipongi Pulelulu´ ne nau tali halaia mo kinautolu pea ne nau mo’ua ngâue taki mâhina ‘e ono ki he ongo hia´ fakatou’osi kae toloi mâhina ‘e 12. ‘Oku ‘uhinga eni ka toe halaia ha taha malu’i ‘i loto he mâhina ‘e 12 kuopau ke foki ia ‘o ngâue’i e tautea na’e toloi´ ko e mâhina ia ‘e 12. Ne nau toe mo’ua taki $50 pea ke totongi ia ‘i loto he ‘aho ‘e 28 ka ‘ikai ‘e toe taki pôpula kinautolu he mâhina ‘e 2.

Ko e ni’ihi leva ‘oku nau kei ‘i muli he ‘akapulu´ pea ko e tokotaha na’e ‘ikai ke tautea he na’e tali ‘e he Tu’i Fakamaau Lahi´ na’e tômui atu kuo ‘osi e fahi´ pea kaungâ foki ai pê ia mo e tamaki´. Ka ne malu’i pê ia ki he ta’u ‘e taha. ‘Oku kei ako e tokotaha´ ni.

Fakatatau ki he malanga fakaava ‘a e Talatalaaki´, ‘i he ‘aho 13 ‘Aokosi 2002 pe ofi ai na’e hû ai ‘a e fânau ako foomu 4 ki he foomu 6 ‘o Toloa´, kau ai e timi ‘akapulu ‘a e kolisi´ mo e fânau ako ‘i he kalasi fakatekinikale´, ‘o fakatupu ha ngaahi maumau ki he ‘û matapâ mo e ‘û luva ‘o e ngaahi faleako ‘o e Kolisi Tonga´.

‘Oku fakafuofua ‘a e maumau´ ki he $56,000. ‘Oku kau heni ‘a e loki ako ‘e 12, loki ako saienisi ‘e 3, loki komipiuta ‘e 2, kenitini ‘e 1, fale sipoti, loki tuku’anga me’a pea mo e loli ‘a e ako´.

Na’a nau maumau’i foki mo e ngaahi me’a kehe ‘o kau ai ‘a e komipiuta ‘e 8, laser printer ‘e 1, ‘û me’aifi, uaea ‘uhila mo e ngoue hina ‘a ia ne fakafuofua ki he $490,023.70.

Na’e pehê ‘e ‘Aminiasi Kefu, na’a´ne fakafofonga’i ‘a e Kalauni´, ‘i he 12 tu’apô ‘o e ‘aho 13 ‘Aokosi 2002, na’e fakataha ai ‘a e fânau ako ko eni´ ki he tafa’aki fakatonga ‘o Toloa´ ‘i he feitu’u ‘oku ui ko Mahokani.

Na’e tufa leva kiate kinautolu ‘a e lîpine hinehina ke lava faka’ilonga ‘aki nautolu. Na’a nau ô fakatonga leva ‘i he hala vao´ ‘o a’u ki he hala Liku´. Pea mei ai ne nau ‘alu fakahihifo ‘o a’u ki he mangatolu ‘i he Pa’ake Manupuna´.

Ne nau lue mei ai ‘i he hala vao´ ‘o a’u ki he ngoue ‘a e Kolisi Tonga´. Ne nau toe fakataha ai ‘o fai ‘enau lotu, nono’o mo e lîpine hinehina´ takatakai ‘i honau ‘ulu´ pea nau vahevahe ki he kulupu ‘e 3.

Kulupu ‘e taha ke fai ‘a e ngaahi maumau ki he ngaahi faleako´, taha ki he ngaahi falemohe´ pea taha ki he mala’e ‘akapulu´ ‘o tali ki ha tamasi’i ako Kolisi Tonga ‘e feinga hola.

Na’e totonu ke nau fakaongoongo ki he fo’i ifi ‘e 3 ka na’e kamata fahi pê e ‘û luva ‘o e ngaahi lokiako´ ‘i he’enau a’u ki ai´.

Na’e hû mai ‘a e Tiuta Lahi ‘a e Kolisi Tonga´ ‘o fana ki he ‘ea´ ‘o tupu ai ‘a e holomui ‘a e fânau Toloa´.

Na’e faka’uli atu e taha ‘o e kau tiuta´ ‘i he loli ‘a e ako´ pea tuli mui atu ai ‘a e fânau ako ‘Atele´ ki he mala’e ‘akapulu´ ‘o hoko atu ai ‘a e tau lau mo e fuhu.

‘I he taimi ko ia´ kuo ‘osi fai e fetu’utaki ki he kau Polisi´ ka ‘i he’enau a’u ki ‘Atele´ kuo ‘osi feholaki e kau Toloa´ ia. Ne tuli mui atu pê e kau Polisi´ ‘o ma’u e ni’ihi ki he Pa’ake Manupuna´ ‘o puke ai ‘a e ‘û helepelu, kongokonga ukamea mo e ‘akau. Na’e a’u ai pê ‘a e kau Polisi´ ki Toloa pea fakahoko ‘a e taliui ‘o toe puke ai mo e fânau ako kehe.

‘I he kole fakasi’isi’i tautea ‘a e ongo Fakafofonga Lao ‘a e kau faka’iloa´, Sifa Tû’utafaiva mo Tômasi Fakahua na’a´ na veteki e hisitôlia ‘o e vâ e ongo kolisi´ pea mo e ngaahi me’a kehe ‘oku´ne tanumaki e vaa´ ‘a ia ‘oku ‘ikai pule’ia ia ‘e he fânau ako lolotonga´. ‘Oku kau heni e vâ ‘o e kau ako tutuku´, mâtu’a´, ako lolotonga´ pea kau pê ki ai e ngaahi kolo´. Ne fakahâ foki ‘e Sifa ko e toko 224 na’e puke´ ka ne laka hake ‘i he toko 40 ne tukuange ia hili pê e fakamaau’eke’eke ‘i he Fakamaau’anga Polisi´.

Ne kole ai ‘e he ongo fakafofonga´ ha meesi hê ‘e hanga ‘e he tautea ‘e hilifaki´ ‘o fakafôtunga e kaha’u ‘o e fânua´ he ‘oku naukei iiki pea ko e ni’ihi kuonau toki hopo hake ki he mala’e ‘o e ngâue´.

‘E hoko atu e lîpooti ‘a e nusipepa´ ni ‘i he hopo´ ni he ho’atâ ‘aneafi´ mo e toenga´ ‘i he pepa hoko´.

Sign up to get Planet Tonga news updates including notification when Taimi Tonga news summary page gets updated:
Your email:
Note: Click on the Subscribe button instead of pressing Enter if you encounter errors.


Home | News Archives | Sports News | Subscriptions | Images

Designed and Hosted by

Other News

- Ikuna ‘e Nôpele Fotofili fili si‘i e fakafofonga Nopele ‘a e ongo Niua´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Loto mamahi e kakai he ‘ikai puna e Royal
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila
- ‘Ekonomika Pe Politiki
Fa'u 'e Pualoto
- Tuli tonuhia e pule’anga´
Fa'u 'e Mapalei
- Hangê ha Fekê!
Fa'u 'e Loka Siliva
- Tama Tonga tu’u ‘o tau
Fa'u 'e Alani Piukala

- Tali ke to‘o $5,000 ko e hala ki he Tu‘i´
- Tu‘ukimu‘a taha he ako´ mei he Pasifiki´
- Ta’ofi e kau fakaehauá
Kolomu ‘a Kalafi Moala

- Ma‘u hala ‘e he kakai´ ‘a e tu‘utu‘uni ki he totongi uta vaka
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- Ngaahi Ongoongo Nounou
- Kei mo‘ui pe Royal Tongan he ‘ofa fonua ‘a e kakai Tonga : ‘Akau‘ola
- Fekau‘aki mo e lele mole ‘a e kautaha vakapuna Royal´
- Poupou mei he Pule‘anga´
- Fakafepaki‘i ‘e Clive ‘oua ‘e kau sôsaieti sivile´ he Forum
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Kei tô fakamamafa´ ki Niua mo e uesia ‘ia Heta´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Mate tokotaha ‘i tahi
fa’u ‘e Mateni Tapueluelu

- Ngâue pôpula tokoua mei Toloa he fahi ‘o ‘Atele´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Ta ko Ben Lummis ‘i he NZ Idol ko e Tonga
- Ma‘ama‘ange telefoni ki Tonga

All Rights Reserved 2003. http://www.planet-tonga.com/tongatimes