|
Kei tô fakamamafa´ ki Niua mo e uesia ‘ia Heta´
Tô ha ngoue ‘e si’i hono uesia´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu
NE fakahâ ‘e Maliu Tâkai mei he Va’a Tokangaekina ‘o e Ngaahi Fakatu’utamaki fakanatula´, ‘oku kei tô pê e fakamamafa ‘a e kômiti´ ki he ngaahi uesia ne hoko ki he ongo Niua´ ‘i he matangi ko Heta ‘i Sanuali ta’u ni´.
Na’a´ ne pehê ko e ngoue´ mo e langa´ ‘a e ongo ‘êlia ‘oku fai ki ai e tokanga´ pea ‘oku ‘i ai e ‘amanaki na’a lava ke toe ‘oatu ha uta me’atokoni ki he ongo Niua´, pea ka hili ia ‘e toki tu’u lelei ‘a e ongo motu´ ke na hoko atu ‘i he ngoue ne tô hili e matangi´.
Na’e toe lave foki ‘a Maliu ‘o pehê ‘oku taau ke fakakaukau’i leva ‘e he kakai´ ‘a e ngoue leleitaha ke tô ki mu’a he fa’ahi ta’u afaa´. Na’a´ ne pehê ‘oku fu’u lahi e fakafalala ki he manioke´ mo e mei´ ka ko e ongo ‘akau ia ‘oku ‘uluaki fesi ‘e he matangi´. ‘I Niua, hili e afaa´, ne kau e ‘ufi´ ‘i he ngoue ne si’i ‘ene maumau´ pea´ ne tapou ai kuo taimi ke fakakaukau’i mo e talo´ kae pehê ki he kumala´ ke tô ki mu’a he fa’ahi ta’u afaa´.
Fekau’aki mo e langa´ na’a´ ne fakahâ ‘oku kei fiema’u ‘e he kômiti´ ia ha toe lîpooti fakaikiiki ki he maumau he langa´ ki mu’a pea toki aofangatuku ha tu’utu’uni ki he tokoni ‘e fai´. Ka ‘oku ‘i ai ha palopalema´?
“Me’a pango foki he ‘oku ‘ikai ke lava ko hono kaniseli foki ko eni ko ê ‘o e fetu’utaki vakapuna´,” ko e konga ia e fakamatala ‘a Maliu Tâkai he TV Tonga´ ‘i he efiafi Tûsite´.
Ka ‘i he taimi tatau na’a´ ne fakahâ kuo mahino mei he ‘uluaki ‘a’ahi na’e fakahoko´ ‘oku ‘ikai ke sai ‘a e founga langa fale ‘oku ngâue’aki he ngaahi motu´. ‘Oku ‘uhinga pê langa´ ke fai ai ha nofo kae ‘ikai ‘êlito’aki e tu’uloa´ moe fuoloa´.
“Pe ko e hâ pê ha matangi ia ‘e fakaofiofi mai ai; ‘e ‘ikai fu’u fiema’u ia ke mâlohi hangê ko Waka, ‘e ‘osi uesia pê e ‘û fale ia ai´,” ko ‘ene lau´ ia mo ‘ene fakahâ ‘oku fai e sio fakalukufua ‘o ‘ikai nagata pê he ‘û fale na’e uesia´ ka ko e ngaahi fale kehe´ pê na’a toe vilo mai ha matangi kuo nau ‘osi tu’u laveangofua.
‘I he uike kuo ‘osi´ foki ne paaki atu ai ‘e he nusipepa´ ni ‘a e ‘uluaki lao fakaangaanga ‘a Tonga ke ne pule’i e langa´.
|