|
Kei mo‘ui pe Royal Tongan he ‘ofa fonua ‘a e kakai Tonga : ‘Akau‘ola
Na’e fai ha feinga ke fai ha faka’eke’eke mo e Sea Le’ole’o ‘o e Poate Royal Tongan, ‘Akau’ola pea na’e ‘ikai ke faingamâlie. Ka ‘oku ‘oatu heni ‘a e faka’eke’eke ‘a Tongan, ‘Akau’ola mo Robert Keith Reid ‘i he Islands Business ‘a ia ‘oku ne fakaha ai ‘a e tu’’unga ‘oku ‘i ai e kautaha ni ‘a ia ‘oku kei lele mole pe.
‘E hanga nai ‘e he ngaahi palopalema ‘a e vakapuna Royal Tongan ‘o toe toho’i ‘a e tu’unga faka’ekonômika ‘o Tonga ki lalo? Ko e hâ ‘a e ‘uhinga ‘oku ‘ai ai ke fakamu’omu’a ai ‘a hono feinga’i ‘a e fu’u vakapuna ki Nu’usila, ‘Aositelêlia, ‘Otu Motu Kuki mo Hauai’i, ‘e he fonua ko Tonga? He ko e fonua ia ‘oku fa’a fakafalala ‘a e tu’unga faka’ekonômika´ ki he uta hina ki tu’apule’anga´ mo e pa’anga hû mai mei muli?
‘I he lolotonga ni, ‘oku fiema’u ‘e he kautaha vakapuna Royal Tongan Airlines ‘a e T$2 miliona. Pea na’e fokotu’u ’e he kautaha KMPG, ‘a ia na’a nau fai ha lipooti ki he tu’unga fakapa’anga ‘a e kautaha´ ke tâpuni. Ka ‘oku kei hoko atu pe ‘a e kautaha´ ia.
‘Oku sea le’ole’o ‘i he Poate Royal Tongan ‘a ‘Akau’ola, ‘a ia na’a ne faka’eke’eke mo e fai pulusi ‘o e makasini Islands Business Robert Keith-Reid, fekau’aki mo hono lisi ‘a e vakapuna 757 mei he Kautaha Vakapuna Royal Brunei Airlines ‘i he ta’u kuo ‘osi.
Na’e ‘ikai ke lava ‘e ‘Akau’ola ‘o fakapapau’i pe ‘e kei lele ‘a e kautaha vakapuna Royal Tongan pe ‘ikai ‘i he fakataha ni. “‘Oku ‘ikai ke u lava ‘o tala. Ka kuo pau ke hoko ha fehangahangai mo e Pule’anga´ ‘o kapau he ‘ikai ke fai ha me’a.”
“‘E lava pe ke talaatu ‘e ha taha mei ha fa’ahinga kautaha vakapuna, ‘oku tâtaai taha ke ‘i ai ha tupu ‘a ha kautaha vakapuna ‘i he ‘uluaki ta’u.”
“Ka ‘oku lolotonga siofi ‘e he Pule’anga´ ‘a e ngâue faka’aho ‘a e kautaha´, ke vakai’i pe ‘oku ‘i ai nai ha founga ‘e lava ai ke ki’i ma’ama’a ange ai ‘a e ngaahi fiema’u fakapa’anga´, pea vakai’i pe ‘e ulo nai ha me’i la’â ki he kautaha´ pe ‘ikai.”
“Kuo mau ‘osi feinga ke ngâue’aki ha ngaahi fakakaukau fo’ou. Pea ‘oku ou tui pe ko mautolu pe ‘a e kautaha ‘i mâmani kuo mau tala ki he kakai´, ko ho’omou vakapuna eni, ke mou ngâue’aki, ka ‘ikai, pea mou fakamoleki pea kuo tali lelei ia ‘e he kakai Tonga.”
Na’e ‘i ai foki ‘a e lipooti na’e pulusi ‘e he KMPG ‘o nau pehê ‘e fiema’u ‘a e $20.6 miliona ‘o kapau ‘oku fiema’u ke mo’ui ‘a e kautaha ‘o a’u ki Siulai.
|