Kuo fokotu'u 'a e 'api ako 'Unuaki-'o-Tonga´
Fa'u 'e Taina Kami Enoka

NUKU'ALOFA: NEONGO 'a e ongoongo 'o pehê kuo tâpuni 'a e 'Unuaki-'o-Tonga Royal Institute , na'e fokotu'u 'a e ako'anga´ 'aki ha lotu fakafeta'i 'i he Mônite uike ni´.

Ko e ngaahi tipiloma fakata'u 'e taha 'oku faingamâlie ai 'i he 'apiako´, 'a ia ko e komipiuta, tauhi tohi, mo e mo'ui lelei. 'Oku makehe 'a e ako'anga´ ni, he 'oku taumu'a eni ke ako'i 'a e fânau ako´ 'o a'u ki he ni'ihi na'e 'ikai lava 'a 'enau ako 'i he lautohi´. Pea 'oku pehê 'e lava ai pe mo ha ako mata'itohi 'i he 'osi e ta'u 'e ua mei heni.

'Oku kehe ''eni ia mei he polokalama ako na'e teu ke fengaue'aki ai mo e Unitec 'a Nu'usila´ 'a ia kuo kaniseli ia. Ka ko e polokalama ako pe 'eni ia 'a e 'apiako´.

'I he me'a fakaava , 'a e sea 'o e ako'anga´, Pilinisesi Pilolevu Tuita, 'oku lahi 'a hono ui'aki e ni'ihi ko eni´ ko e tamaiki "vale". "[Ka ko e ni'ihi ia] 'oku te'eki ke ako'i kinautolu 'i he ngaahi me'a 'oku nau poto ki ai. Ko e kôsipeli ia 'a e Unuaki-'o-Tonga Royal Institute.

"..Ko 'ene fakahâ kiate kinautolu 'oku poto 'a e taha kotoa pe," ko e me'a ia 'a e Pilinisesi mo 'ene pehê 'oku 'ikai ke tokoni hono ui kinautolu ko e vale´. Pea ko e faingamâlie eni ki he kakai´ ke nau ako pea kapau te nau mavahe mei Tonga´ ni, 'e lava ai ke nau ma'u ha ngâue 'i muli.

Na'e fakamâlô'ia 'e he sea 'a e ako'anga´, Pilinisesi Pilolevu, 'a 'Etuate Lavulavu 'i he'ene fokotu'u 'a e ako'anga´ ni, pea pehê ki hono hoa´, Sia, 'i he'ene poupou mâlohi mei he tafa'aki´. Ko e puleako mo e ongo tokoni 'i he'enau ngâue faka'utumauku kuo na fai´, mo e palesiteni 'a e Siasi Tokaikolo 'ia Kalaisi´, Faifekau Toketâ Liufau Saulala, 'i he 'ofa hulu, talu 'a hono fokotu'u 'a e ako'anga´ ni.

"Ko ho'omou mahu'inga´ 'oku tu'unga ai ...'a hono fokotu'u 'a e 'apiako´ ni," ko e me'a ia 'a e Pilinisesi.

Na'a´ ne manatu ki he kau 'apositolo toko si'i 'i he Tohitapu´. Neongo 'a e ngaahi faingata'a na'a nau fetaulaki mo ia´, na'a nau lava 'o fai e ngâue na'a nau taumu'a ki ai´. 'Ikai ko e ivi mo e poto, ka ko e ngâue fakataha mo e 'Eiki´.

'Oku palesiteni 'i he ako'anga´ ni 'a Sia Lavulavu, hoa 'o e Fakafofonga Kakai Fika 2 'o Vava'u, 'Etuate Lavulavu, 'a ia 'oku´ ne tali hopo 'i Salt Lake City, Utah, 'i he 'aho 8 'o 'Epeleli ki ha ngaahi tîkite ki he fakamo'oni loi. Ko e puleako´ ko Dr. Makafalani Tatafu, pea ko e ongo tokoni´ ko Kamipeli Tôfâ mo Sione Tu'alau Vîmahi.

Kaekehe, ko e ako'anga´ ni na'e 'uluaki feinga ia ki he UNITEC, pea na'e lahi e ngaahi fakamatala na'e fakahoko 'i Tonga´ ni, na'e faka'ikai'i 'e he puleako 'a e UNITEC, Toketâ John Webster. Na'e toutou fai ha fetu'utaki 'a e Taimi 'o Tonga kia Makafalani mo Kamipeli, ka na'e 'ikai ke faingamâlie.

Na'e fakaha foki 'e Makafalani Tatafu ki he 'apiako Unitec 'a Nu'usila ko e ako'anga ni he'ikai ke 'i ai ha kaunga ki ai 'a 'Etuate Lavulavu. Ka 'oku mahino ko Lavulavu na'a ne fokotu'u e ako´ pea ko 'eni ko hono hoa´ 'eni 'a Sia 'oku Sia 'oku Palesiteni´.

Kaekehe 'i he nusipepa Tonga Star , 'oku hâ ai ha fakamatala 'o pehê na'e tu'utu'uni 'a e Poate 'a e kau Talekita´ ke fokotu'u 'a e ako´, lolotonga 'a 'enau fakatatali ki ha ngaahi alea 'oku fai 'i he vaha'a 'o e UNITEC, Potungâue Ako´ mo e UTRI.

"Te tau kamata 'aki pe 'a e ngaahi silapa pe 'a e UTRI ki he ngaahi ako fakatekinikale ki he kulupu fika 'uluaki," ko e fakmatala ia. '

Oku pehê ko e kulupu ko eni´ 'oku kau ki ai ha taha pe 'oku fie ako, " 'o tatau ai pe kapau na'e 'ikai ke ako ia, pe ko e lautohi pe, pe ko e konga 'o e kolisi´".

Neongo na'e mateuteu 'a UTRI ki he ako tufunga´, 'uhila, 'enisinia, 'ilekitolônika, fo'u vaka, palama mo e kasa, 'o a'u ki he tuitui mo e feime'atokoni, ka 'e kamata pê 'i he 'enisinia´ mo e tufunga´.