Faingâmalie tuonga'ane mo e tuofefine he ako´

KO E taha e ngaahi alea fakapolitikale 'i Nu'usila´ ni ko e tukuaki'i 'e he taki e fa'ahi fakapolitikale National, Don Brash 'oku fakapâlataha e Pule'anga lolotonga´ 'o hangê 'oku nau feinga pe ke fakaai makehe ma'u pe e fiema'u ia 'a e kakai Mauli´ mo e kakai mei he 'otu motu´.

Ne homo ai e lea ia 'a e tokotaha 'o pehê 'oku kau ai hono 'oange makehe pe faingamâlie sikolasipi ako ia ma'ae kau Mauli mo e kakai mei he 'otu motu´ kae tautautefito ki he mala'e 'o e faito'o´. Na'a ne tukuaki'i 'oku a'u ia ki ha tu'unga 'oku 'ikai ke fili ia he tu'unga fakaako´ ka 'oku fai ia he tokoni ki he lanu´, Mauli´ pe tokotaha Pasifiki.

Ne fai heni e fêlauaki fakapolitikale 'o tukuaki'i ai e National 'oku nau laku'i mai 'enautolu e ngaahi la'ipele laulanu ke fakafepaki'i'aki e Pule'anga´ pea kuo fokotu'u ai 'e he pule'anga´ ha Komiti makehe kenau vakai'i e polokalama tokoni ko 'eni´ ke fakapapau'i 'oku foaki e sikolasipi´ 'o makatu'unga he fiema'u´ kae 'ikai ko e fakapâlataha´ pe lanu´.

Ka ki he talavou mei he Ii 'o Tuku'aho´, Timote Touhuni Funaki 'oku 'ikai ke tui tatau ia mo e lau 'a e taki e fa'ahi National. Ka 'oku ne tui 'oku 'i ai e fiema'u ke tokoni'i e kakai Mauli´ mo e kakai mei he 'otu motu Pasifiki´.

Ko Timote´, ta'u 23 'Oku ne kau he kau ma'u faingamâlie ako sikolasipi 'oku foaki 'e he 'Univesiti 'o 'Okalani´ ma'ae kau Mauli´ mo e kakai 'o e Pasifiki´. Pea ko hono ta'u 5 'eni 'ene ako toketaa´. Koe'uhi´ ko 'ene tangata'eiki´, Sione Paea ko e Tonga pea ko 'ene fine'eiki´, Maryanne ko e Mauli na'a ne 'atâ ai ki he faingamâlie ako ko 'eni´.

'Ikai ke ngata ai´ ka ne toe ma'u faingamalie 'a e tuofefine 'o Timote´, 'Amelia 'o ne ma'u ai e taha e fo'i sikolasipi ako 'e 40 'a Chancellor's Award 'a e 'univesiti 'o 'Okalani´. Ko e ngaahi sikolasipi ko 'eni´ 'oku foaki ia ki he kau tu'ukimu'a he mala'e kehekehe 'o e ako´. 'Oku ako ai 'a 'Amelia ki hono mata'itohi BA 'i he lea faka-'Itali´ mo e faka-Siamane´. Na'a ne toki foki mai ai mei 'Itali hili 'ene folau ki ai 'o ako 'i ha mahina 'e 3. Ko 'ene folau ko 'eni´ na'e 'ikai 'uhinga ia ne fili ia´ ko 'ene Mauli´ pe ko 'ene Tonga´ ka na'e fili ia koe'uhi´ ko hono taleniti´ mo 'ene lavame'a he mala'e 'oku ako ai. 'A ia 'oku nau fakahala'i ai 'a e lau 'a e National 'oku fakapalataha e fili´ ka 'oku lea e ngâue´ mo e taleniti´.

Kaekehe ko Timote´ 'oku lolotonga ako ngâue fakatoketaa akoako 'i he falemahaki fo'ou 'o 'Okalani´ ka 'i he feitu'u 'oku ne nofo ai´, 'a Otahuhu 'oku ne sio mata fakafâ'ahi ai he tu'unga faka'ofa 'oku 'i ai e kakai mei he 'otu motu´ mo e kau Mauli´. Na'a ne pehê 'oku tokolahi heni e kakai ia 'oku fiema'u ke fai hano tokoni'i 'e he pule'anga´ 'o 'ikai ke makatu'unga ko honau lanu´ ka 'oku nau fu'u fiema'u e tokoni´.

"Kapau te ke lue he tu'apoo´ 'i he loto kolo 'o Otahuhu´ te ke sio ai ki he to'utupu´ 'enau mihi kuluu´, ifi faito'o konatapu mo fakatau atu honau sino´," ko e lau ia 'a Timote´.

Na'a ne pehê ne 'ikai ke mei 'i he tu'unga 'oku ne 'i ai he taimi ni ka ne ta'e'oua 'a e faingamâlie (Quota) 'oku vahe'i makehe ma'ae kau Mauli´ mo e kakai he Pasifiki´ 'i he mala'e 'o e faito'o´. Ko e totongi ako $10,000 he ta'u´ ne mei 'ikai ke lava ia 'o ma'u. Na'a ne faka'utumauku he ako´ 'o ma'u e A Bursary ka ne 'ikai e sikolasipi ne 'oange´ 'oku 'ikai 'ilo pe 'e fefê he na'e faingata'a 'ia fakapa'anga hono famili´.

Pea 'oku ne fiefia he faingamâlie sikolasipi ako makehe 'oku vahe'i ma'ae fanauako Mauli mo Pasifiki he ta'u kotoa´ he 'oku tokoni 'eni ki hono solova e palopalema e nounou fakatoketaa 'a e kau Mauli´ mo e Pasifiki´. Ko e tokolahi hotau kakai´ 'oku nau fiema'u mo sai'ia ange pe ke sio ki ha toketaa mei honau matakali´.

Na'e poupou ki he ngaahi fakamatala 'a Timote´ 'a 'ene fine'eiki´, Maryanne. Na'e pehê 'e Maryanne 'a ia ko e faiako ia kapau na'e ta'e'oua e sikolasipi makehe ma'ae kakai e Pasifiki´ mo e kau Mauli´ 'a ê na'e ma'u faingamâlie ai 'ene ongo tamaiki´, ko e pehê e ha'ane ngâue 3 ke feinga ke fua e ako 'ene ongo tamaiki´.

Ka koe'uhi´ ko e ako sikolasipi 'ene ongo tamaiki´ 'oku tafoki leva 'ene tokanga´ ke tokoni'i e kakai´. 'Oku ne fakalele ai mei hono falekaa´ ha po ako ma'a e fânau 'oku nau fiema'u 'ene tokoni´ 'i he mala'e 'o e fika´ mo e English.