|
Fuofua tokotaha ngaue 'ofa Tonga mei muli
Fa'u 'e Taina Kami Enoka
Kuo hoko 'a Carolanne Makakaufaki, ta'u 22, mei Kolomotu'a, ko e fuofua Tonga mei muli ke kau ki he ngâue'ofa 'a e Kautaha Ngâue 'ofa ma'a e To'utupu 'o Tonga (TNVS).
'E fakahoko 'a hono fakanofo 'i he Tu'apulelulu 'i he 'ofisi 'a e kautaha 'i Fasi-mo e-Afi, pea ko e fakaafe fakalangilangi ki ai 'a e Minisitâ Ako, Paula Bloomfield. Ko e talu 'a hono fokotu'u 'a e TNVS 'i he ta'u 2000, mo hono ako'i 'a e to'utupu Tonga ke nau ngâue 'i he ngaahi koimiunitî mo e ngaahi kautaha´.
'Oku ma'u e Carolanne ha mata'itohi mei he 'Univêsiti 'o Senê 'i 'Aositelêlia 'i he Government and International Relations, mo e hisitôlia mo e 'eti faiva. (performing arts). Ko e ta'u 'aki eni hono 2 'ene faiako 'i he Lea Faka-Pilîtânia´ mo hisitôlia´ 'i he foomu 5 mo e 6 'i he Kolisi Kuini Sâlote.
'Oku ne pehê na'e 'ikai ko ha me'a faingofua 'a 'ene 'uluaki faiako 'i he kolisi´, he na'e pau ke muimui 'i he ngaahi lao 'a e ako´, ka kuo 'alu e taimi´ mo 'ene toe maheni ange 'i he ngaahi founga 'a e kolisi´.
" 'Oku ou manako 'aupito 'i he faiako, pea ko e me'a fakafiefia 'a e 'aluange ha taha 'o pehê na'a ne lava he ako´ koe'uhî ko 'eku ngaahi tokoni na'u fai ange ki ai," ko e lau ia 'a Carolanne.
'I ha faka'eke'eke mo e Taimi 'o Tonga ´, na'e pehê 'e Carolanne, na'e faka'ohovale ki ai 'a 'ene ma'u 'a e lâkanga ko eni. Pea 'oku ne fiefia he 'oku ne tui ki he mahu'inga ke 'i ai ha fa'ifa'itaki'anga lelei ki he fânau´.
Na'e tûpunga 'a 'ene ha'u ki Tonga ni, ko e fiema'u 'a 'ene kui´, ko Fakalimulaki Havea, ke foki mai 'o ako ki hono tupu'anga´ mo e 'ulungaanga faka-Tonga´.
"Pea tautautefito ki hono 'ai ha makatu'unga mâlohi 'ia Sisû," ko e lau ia 'a Carolanne. 'Oku ne pehê 'oku mahu'inga ke fakafoki mai e fânau Tonga 'oku nau tupu 'i muli 'i honau ta'u 12 ke nau 'ilo'i 'a honau tupu'anga´, pea ke nau 'ilo mo e mo'ui faka'apa'apa´. He kuo ne ako he mo'ui faingata'a pea mo e anga 'o e mo'ui´ 'i Tonga . Na'e ako 'a Carolanne 'i he Ako Mau'olunga 'o Tonga 'i he'ene foomu 1 mo e 2.
'I 'Okatopa 'o e ta'u kuo 'osi´, na'e ma'u e faingamâlie 'a Carolanne ke ne fakafofonga'a Tonga ni 'i he fakataha 'a e to'utupu´ na'e fai fakataha mo e Konifelenisi 'a e kau Minisitâ Ako 'a e Komoniueli ki Edinbrough 'i Sikotilani. Na'e fili ai ia ke lea 'i he kaveinga, ki he mahu'inga ke 'i he tu'unga tatau 'a e kakai fefine´ mo e kakai tangata´ (gender equality and disparity) 'i he ta'u kuo 'osi ke kau ki he folau ki Edinburgh , Sikotilani, pea na'e hoko ia ko ha me'a ke fakapapau'i ai 'e foki mai 'o ngâue 'i Tonga .
" 'Oku ou nofo 'i Tonga ni, pea ku ou ako e me'a lahi mei ai. A'u mai ki he taimi ni, 'oku ou kei ako ki he anga 'o e mo'ui ´'i Tonga ni."
'Oku kau 'a Carolanne'i hono fakafofonga'i 'a Tonga ni 'e he Commonwealth Secretariat, fakataha mo e tokotaha 'oku ne fakafofonga'i 'a 'Initia, 'otu Carribeans mo 'Afilika, fekau'aki mo e anga 'o 'enau mo'ui 'i honau fonua. 'E faitâ'i eni 'i he mahina kaha'u´, pea ngâue'aki 'e he ngaahi fonua mêmipa 'o e Komuniueli.
'I he ta'u kaha'u´, 'oku faka'amu 'a Carolanne ke hoko atu 'a 'ene ako ki hono M.A. 'i 'Aositelêlia, pea 'oku ne faka'amu ke foki mai ki Tonga ni. 'Oku ne faka'amu ke 'i ai ha 'aho 'oku ne kau ki he kau Fakafofonga 'o e Fale Alea 'i Tonga ni.
Ka koe'uhî ko e tu'unga kuo a'u mai ki ai he 'aho ni, pea mo e ngaahi liliu kuo hoko ki he'ene mo'ui´, 'oku ne pehê ko e ngaahi 'ofa ia mo e akonaki na'e faiange 'e Fakalimulaki ma'ana. Pea 'oku ne pehê 'oku ne mahu'inga'ia 'aupito 'i hono vâ mo 'ene kui´, he ko ia na'a ne ohi ia 'i he tu'unga he 'ofa mo e 'amanaki lelei ki he kaha'u.
Ko Carolanne, ko e 'ofefine lahi taha ia 'i he fânau 'e toko nima 'a 'Epoki mo Heather Makakaufaki, pea 'oku nau nofo 'i Glenquarrie, 'i Senê, 'Aositelêlia.
|
