|
Vaka meili 'e 2 'i he 'aho pe 'e taha
Fa'u 'e Tevita K. Takitaki
Na'e fiefia 'a e kau tâ tongitongí, ngâue fakamea'á, kau fakameilí fakataha mo e ngaahi pisinisi fakatakimamatá 'i Tonga ni 'i he 'ahia 'e he ongo vakameili mei Siamane ko e Europa mo e Astor 'a e 'Otumotu anga'ofá 'i he pongipongi Falaité.
Ko ha 'aho fakafiefia mo'oni 'eni ki he kau fakameilí pea pehê ki he ngaahi pisinisí fakatakimamatá 'i he fakataua 'e he kau folaú 'a 'enau ngaahi koloa fakamea'a.
'Oku 'ikai ko Nuku'alofa ni pe na'e ta'imâlie 'i he monû ni ka na'e 'uluaki tâ 'a e 'uluafí ia 'e he kau fakameili 'o Vava'u Lahí 'a ia na'e tau hake ki ai 'a e ongo vaka ni 'i he pongipongi Tu'apulelulú.
Na'e fakahisitolia ki Vava'u 'a e 'aho ko ia he ko e fuofua taimi 'eni ke tau ange ai ha ongo vaka meili 'e ua ki a kinautolu 'i ha 'aho pe 'e taha.
Ko e 'uluaki vaka meili 'eni ke ne 'ahia 'a e Lolo 'a Halaevalú ki he ta'u´ ni pea tahataha 'a e fuofua taimí mo 'ena tau loua hake pe 'i he 'aho pe 'e taha.
Na'a na no'o pe 'i he lotó 'i he tu'a Mo'unga Talaú pea na'e fiefia 'a e kau pasesé ke nau 'ahia 'a e ngaahi matanga 'iloa 'i Vava'u.
Ko e kau pasese 'o e Europa ko e toko 420 pea 'i he Astor ko e kau pasese 'e 780 'a ia ko e kau pasese ia mei Siamane, 'Amelika mo Pilitânia.
Kaekehe na'e langa ha ngaahi teniti 'i he uafu Kuini Saloté fakataha mo e ve'e maketi ika Tuimatamoaná 'o fakatau atu ai 'a e ngaahi koloa fakamea'a mo e vala 'a e kau fakameilí.
Na'e 'ikai ko e ongo feitu'u pe ko 'ení na'e 'ahia 'e he kau folaú ka na'e kau foki mo e ngaahi fale kaí, Langafonua 'a Fafine Tongá mo e ngaahi mâtâtâhí fakataha mo e Kolisi Kuini Saloté 'i hono 'ahia 'e he kau folau ni.
Na'e fakahoko 'e he fânau 'o e Kolisi Kuini Saloté ha ngaahi fakaneifua ke 'ahi'ahi'i 'e he kau folaú pea kau ki ai mo ha ngaahi tau'olungaa ke mamata ki ai 'a e kau folau'eve'eva´.
'I hano faka'eke'eke 'e he nusipepa ni 'a Mele Neiufi 'o 'Utulaú 'a ia na'e kau 'ene ngaahi koloa fakamea'a hono fakatau atú 'i uafu Kuini Saloté na'a ne fakahâ 'oku fakafiefia kia kinautolu 'a e 'aho 'oku tau mai ai ha vaka meili he 'oku fakataua 'a 'enau ngaahi koloá.
'' 'Oku lahi taha 'enau kumi 'a e fanga ki'i koloa faka Tongá 'o hangê ko e fanga ki'i kato, tapa'ingatu mo e vala 'oku tâ ai 'a e Tongá 'a ia 'oku nau talamai ko e 'ave ke tauhi 'ofa ki honau famili mo e maheni'', ko e fakahâ ia 'e Melé.
Ka kia Sitani Fonohema 'o Houmá na'a ne 'ave hake pe 'ene fakameilí ki he matâtahi Blow Holes 'i Houmá 'a ia na'a ne fakahâ na'e fonu mo e feitu'uni 'i hono 'ahia 'e he kau folau'eve'eva´.
'' Na'a ku fu'u fiefia 'aupito 'i he lahi hono fakatau 'eku ngaahi kato nge'esi niu´ pea na'e a'u pe 'o $500 'a 'eku seniti na'e ma'u he'eku fakameilí'', ko e talanoa fiefia ia 'a Sitaní.
Kaekehe 'oku hoko 'a e ngaahi 'aho pehê ni ke fiefia ai 'a e ni'ihi 'oku nau ngâue fakamaatoato 'i he ngaue fakamea'a pea kau kiai 'a e ni'ihi 'oku 'i ai ha'anau pasi 'oku kau 'i he faka'eve'eva'i 'o e kau folaú.
|
