Faiako Willie 'O 'i he 'Ikale Tahí kae fai fakamâlohisino 'a Dan
Fa'u 'e Tevita. K. Takitaki

NUKU'ALOFA- KUO fili'i 'e he Poate 'Akapulu 'Iunioni 'a Tongá 'a Viliami 'Ofahêngâue ta'u 35 'o Talafo'oú, ko e faiako fo'ou ia 'a e 'Ikale Tahí ki he ta'u 'e tolu ka hokó ka 'i he taimi tatau 'oku te'eki ke mahino kohai 'a hono tokoni´.

'Oku te'eki ke fu'u fakapapau'i 'a e lakanga tokoni faiakó he 'e toki fili pê ia 'e Willie O ka ko Dan Manu kuo 'osi 'i ai hono lakanga ia 'o 'ona ko e tangata faifakamalohisino (trainer).

'Oku 'ikai fai ha fu'u tokanga ia pe 'e tokoni 'a Dan pê 'e faifakamalohisino, ka ko e me'a fakafiefia mo mahu'inga tahá ko e mahino kuo fili 'a e kau tangata Tonga pe kenau fakahoko 'a e ngaahi fatongia ma'ae 'Ikale Tahí.

'I he ta'u 'e ua kuohilí na'e tokolahi taha 'i he kau 'ofisiale 'a e 'Ikale Tahi´ ko e kau muli ka 'i he ola 'o e ngâue na'a nau faí na'e 'ikai ke fu'u sai.

"'Oku 'ofa fonua mo mamahi'i me'a ange pe 'a e Tongá pea 'oku tau fakamâlô ki he fili fakapotopoto kuo fakahoko 'e he Poaté ke 'omai 'a e lelei tahá ke faiako 'i he 'Ikale Tahí," ko e lau ia 'a e taha e kau poupou mo manako 'akapulu 'o Tonga´ ni ka 'oku 'ikai ke loto ia ke fakaha hono hingoa´.

'Oku 'ikai sola 'a e ongo tangata´ ni 'i he mala'e 'o e 'akapulú he ko e ongo tangata´ ni na'a na va'inga 'i he Wallabies 'a 'Aositelêliá 'o a'u ki ha tu'unga ma'olunga 'aupito.

Ko Viliami 'a ia na'e 'iloa 'aki 'a e hingoa Willie O, ko e peleki'auuei laulôtaha mo ilifia'i taha ia 'a mâmani 'i he tau'i 'a e Ipu 'a Mâmani 'i he 1991, pea ko 'enau timí foki na'a nau ikuna 'a e Ipu 'a Mâmaní hili 'enau taufale'i 'a 'Ingilani 'i he fainoló.

Ko Dan Manu na'a´ ne muimui hake 'i he hala tatau 'o Willie O pea na'a´ ne lava lelei 'o va'inga 'i he tu'unga peleki'auei, fika 8 mo e hû ua foki.

Ko Viliami´ na'a´ ne va'inga ma'a 'Aositelelia mei he 1990 -1998 'i ha fo'i tesi 'e 41 pea 'i he lolotonga ni 'oku ne faiako mo va'inga 'i he kautaha 'iloa 'i Siapani ko e Kubota.

Ko e kautaha foki 'eni 'oku hiki atu ki ai 'a Toutai Kefu 'i he ta'u´ ni ka 'i he ma'u 'a e lakanga faiako 'a e 'Ikale Tahi´ 'e Willie O ngalingali na'a hoko atu 'a e fatongiá 'e Toutai Kefu 'o ne va'inga pe mo faiako he taimi tatau.

'Oku 'i ai foki 'a e talanoa ngalingali na'a toe ha'u mo Toutai ke tokoni'i 'a e 'Ikale Tahí 'i he 2006 hili 'ene aleapau mo e kalapu Kubota ka ko e talanoa he taimi ni´ ko e faiako 'a Willie O he 'Ikale Tahí.

'Oku fakaangaanga 'e 'osi mai e aleapau va'inga 'a Toutai 'i Siapani 'oku toe nai ha ta'u 'e 1 ki he tau'i e ipu 'a mâmani´ pea´ ne fakahâ ai tokua 'e Toutai, te ne 'atâ he vaha'a taimi ko ia´ ke tokoni fakatekinikale ma'ae timi 'a Tonga´.

Neongo e ongoongo faka-fiefia´ ni 'i he fili na'e fai 'e he Poaté, ka 'i he taimi tatau na'e 'ikai tenau loto ke tuku ki tu'a ki he ongoongó he 'oku te'eki ke fai ha tali meia Willie O fekau'aki mo 'ene aleapau 'i Siapaní.

Kaekehe, kuo pau pê ke pehê he'ikai lava 'a e kau mêmipa 'o e Poaté 'o mapukepuke 'enau fiefia´ pea ka kuo talaki ia 'e Sakopo Lolohea ki he ongoongó kuo mahino ko Willie O 'a e faiako. Ko e me'a foki eni ne fai 'e Ha'amoa´ ke faiako 'enau kau tau 'iloa´ 'i he'enau timi´.