Fokotu'u 'i Tonga 'a e kautaha ke fakafepaki'i 'a e mavahe 'a Taiuani´
Fa'u 'e Taina Kami Enoka

KUO fokotu'u 'e he Pule'anga Siaina ha kautaha 'i Tonga ke ne poupou'i 'a hono fakatahataha'i (reunification) 'a Siaina ke hoko ko ha fonua pe 'e taha kau ki ai 'a Taiuani.

Na'e fokotu'u 'a e Kosiliô Tonga ki hono Poupou'i 'a e feinga ke Fakatahataha'i 'a Siaina 'i he founga Melino 'a ia 'oku 'iloa ko e Tonga Council for the Promotion of Peaceful Reunification of China, 'i he Sapate´ 'i Nuku'alofa.

Fakatatau ki he ongongo 'a e Kautaha Ongoongo 'o e Pasifiki, (PINA), na'e fakamamafa'i ai 'e he 'Amipasitoa Siaina ki Tonga´, Gao Shanhai, 'a e 'ikai ke poupou'i 'e Siaina 'a Taiuani, pea 'oku mahu'inga ke fakatahataha 'a e kau Siaina 'i muli´ 'i hono fakafepaki'i 'a e "feinga 'a Taiuani ke tau'ataina´, kae poupoua 'a e feinga 'a Siaina ke nau fakatahataha´." Ko e toko 150 na'e 'i he fokotu'u Kosilio ko eni´.

Na'e pehê 'e he palesiteni 'a e Kosiliô, Yu Zhuhua, 'oku 'ikai pe ke poupou'i 'e he kau Siaina nofo muli´'a e feinga mavahe 'a Taiuani mei Siaina, pea ko e fonua´ pea ko Siaina 'oku taha pe 'i mâmani.

Fakatatau ki he fakamatala 'a e nusipepa China News 'i he Pulelulu´, na'e 'i ai mo ha ngaahi tohi fakalotolahi mo fakafiefia mei he Kosilio Siaina, 'Ofisi ki Muli 'a e Kosilio 'a e Pule'anga Siaina´, mo e ngaahi kosilio 'o 'Aositelêlia mo Nu'usila, Fisi, mo 'Asenitina, na'e lau 'i he Sapate 'i Nuku'alofa.

Na'e lau ta'u 'a e 'i Tonga´ ni 'a e 'ofisi fakatipilômetika 'a Taiuani 'i Tonga ni´, pea 'i he ngata'anga 'o e ta'u 1999, ne fakangata 'e Tonga 'a 'ene fengaue'aki fakatipilometika mo Taiuani´, kae hiki mai 'a e 'ofisi fakatipilômetika 'a Siaina´ 'o fetongi 'a Taiuani.

Ka 'i Tisema 'o e ta'u kuo 'osi´, na'e fakangata 'e Kilipati hono vaa fakatipilômetika mo Siaina´, kae foki ange 'a Taiuani.

Ko e talu eni e fe'au'auhi 'a Taiuani mo Siaina 'i he tafa'aki fakatipilômetika 'i he 'osi e tau he 1949. Na'e hoko 'a Kilipati, ko e fonua ia hono 27 ke ne tali 'a Taiuani. Pea na'e iku 'o liliu 'a e tokoni 'a Taiuani ki Kilipati´ mei he $2 miliona ki he $8 miliona.

Kaekehe, 'i he feinga atu 'a e Taimi 'o Tonga ke fai ha faka'eke'eke mo e 'Amipasitoa Siaina ki Tonga, ko Gao Shanhai, na'e fetu'utaki mai 'a 'ene sekelitali 'o ne pehê na'e fakamâlô ange 'a e 'Amipasitoa 'i he feinga ko e ke fai ha faka'eke'eke´, ka'oku ne mo'ua 'i he ngaahi ouau kehekehe 'i hono fakafiefia'i 'a e ta'u fo'ou 'a Siaina. (Chinese New Year). Pea ke toki feinga ange ki ai 'i he kaha'u.

'I he ta'u kuo 'osi´ , 'i hono fakafeifia'i 'a e hokosia 'a e ta'u 54 'o hono fokotu'u 'a e Lûpapilika e Kakai 'o Siaina´, na'e mahino ai 'a e ngaahi tokoni 'o Siaina ki Tonga´. 'Oku kau ki ai 'a hono fakalahi mo fakafo'ou 'a e Hôtele International Dateline, langa fo'ou 'a e 'Apiako Mau'olunga 'o Tonga 'i Tongatapu´ mo ha kau faiako martial arts, palôfesa ki he ngoue, mo e ha faiako lea faka -Siaina (Mandarin).

Na'a´ ne pehê, 'e hokosia 'i he ta'u fo'ou 'a e ta'u e nima 'a e 'i Tonga ni 'a e 'Ofisi 'o e 'Amipasitoa ki he Lûpapilika e Kakai 'o Siaina´, pea 'oku ne tui 'e kei hokohoko atu ai pe, 'a e fengâue'aki vâofi 'a e ongo fonua´.