Fakatotofu e 'api kotoa 'i Makaunga ke ma'u sikolasipi
fa'u 'e Manu Manuofetoa

'OKU 'alu pê 'a e taimi´ mo e manakoa fakataha mo hono poupoua 'e he mâtu'a tauhi fânnau 'o Makaunga´ 'a e taumu'a ngâue 'a e Kalapu Sikolasipi Makaunga he Lotu´ 'a ia ko e feinga ke tokoni'i mo fakaako'i 'a e hakotupu honau kolo´.

Ko e kalapu´ ni na'e toki fokotu'u pê 'i he ta'u 2002 kâ 'oku hangê ne fuoloa ta'u 'ene lele mai´ koe'uhi ko e tokolahi 'a hono poupou'i 'e he kakai 'o e kolo´. Kaekehe na'e faka'ilonga'i 'aki e fuofua ta'u 'o e faifatongia 'a e kalapu´ ma'a honau kolo 'ofa'anga´ ha fu'u kâtoanga foaki sikolasipi toho fakatefisi mo'oni 'a ia ko hono foaki 'a e ngaahi sikolasipi ki he 'api kotoa 'i Makaunga´ 'i he ta'u kuo'osi´.

Ko e fo'i 'api fakakâtoa 'e 46 'i Makaunga´ pea ko e sikolasoipi ai pê 'e 46 na'e foaki 'e he kalapu´ 'i he ta'u kuo'osi´. Ne malie foki e founga foaki sikolasipi´ ni he ko e ngaahi 'api ne 'ikai ke 'i ai ha'a nau fânau he kolisi´ kae 'i ai pê 'enau fânau 'i he Lautohi Pule'anga´ na'e 'ikai pehê ke hala kâ ne nau kau kotoa pê.

'Oku fakafuofua ki he pa'anga 'e onoafe tupu lahi 'a e kotoa e fakamole ki he ngaahi sikolasipi 'o e ta'u 2003.

Ko e kau sikolasipi 'o e ta'u ni´ 'oku fe'unga mo e toko 21 'a ia ne foaki 'i he Falaite kuo'osi´ 'i he holo tupu'a pê 'o e kolo´. Ko e toko 21 ko'eni´ na'e 'ikai pehâê ko e fânau pê mei Makaunga kâ na'e 'i ai e tokotaha mei Nukuleka, Talafo'ou pea mo Vava'u.

Kaekehe ko e taha 'eni ha katoanga foaki sikolasipi fakafiefia mo fakavaleloto he na'e haha e fu'u me'alea 'o 'emi ai 'a e kau loto mafana´ pea palu mo e fu'u kumete 'a e kau faka'aho'ahoia´ pea toe lele foki mo e fu'u fei'umu fakataha mo e fu'u feitunu BBQ ke faka'ilonga'i 'aki 'a e 'aho´.

Ne kamata 'aki e polokalama 'o e 'aho´ ha lotu ne tataki 'e Faifekau 'Aisea Mafi. Na'e hoko atu ki he lea talitali´ 'a ia ne fakahoko 'e he Palesiteni Malolo 'o e kalapu´ Pisope Tevita Tafengatoto pea hokohoko mai ai e ngaahi lea 'o a'u ki hono foaki 'o e ngaahi sikolasipi´ 'e he Pule Fakavahe 'o Lapaha´ Kelepi 'Ofahengaue.

Hili hono foaki e ngaahi sikolasipi´ na'e fakahoko 'e he Palesiteni lolotonga 'o e kalapu´ Mosa'ati Filimone 'a e lea fakamâlo pea hokohoko atu mo e fanga ki'i fakame'ite 'o toki tuku pê kuo mamalu 'a e po'uli´.

Kaekehe 'i hono faka'eke'eke 'a e Sekelitali 'o e kalapu´ Finau Lamipeti na'a´ ne pehê ko e ta'u kuo'osi´ ne nau me'a'ofa ki he ngaahi 'api´ kotoa, kâ ko e ta'u´ ni 'oku nau filifili pê 'a e fânau 'oku fu'u mâtu'aki faingata'ia pea ngalingali 'e 'ikai lava honau 'api´ ke fakaako'i kinautolu. 'I he taimi tatau 'oku tu'u 'ata pê 'a e kalapu´ ke tali ha kole tokoni mei ha taha 'oku´ ne fu'u fiema'u ha tokoni fakapa'anga ki he'ene ako´.

Na'a´ ne toe pehê foki 'oku kamata pê 'enau foaki sikolasipi´ mei lautohi pule'anga´ 'o a'u ki he kolisi´ pea 'e kei hokohoko atu pê ki ha taha 'e feinga ki hano mata'itohi 'o tatau pê 'i ha fa'ahinga mala'e.

Kaekehe ko e taha e faka'amu 'a e kalapu Makaunga he Lotu´ ke fakalelei'i honau holo´ pehê ki hano feinga'i ha'a nau me'alele ke fai 'aki 'enau 'a'ahi holo he ngaahi kalapu´. 'I he tu'unga ko ia´ 'oku fai ai e kole mei Palesiteni´ mo e kau memipa 'o e kalapu´ ki he kâianga Makaunga kotoa pê 'i Nu'usila, 'Aositelelia mo 'Amelika Lahi pê ko ha feitu'u pê 'e fie tokoni ki he langa fonua 'oku fai´ 'oku 'atâ pê ke fai mai ha'a mou tokoni hei'ilo na'a ko ha me'a ia 'e langa hake ai 'a hotau kolo tupu'anga´.