|
Fili fefine Tonga ke ngâue he kautaha Fefakatau'aki 'a Mamaní 'i Siniva´
Fa'u 'e Tevita K. Takitaki
NUKU'ALOFA- 'E kamata ngâue 'a 'Ana Fusipala 'Ata'ata Kessie 'o Kolofo'ou 'i he 'aho 15 'o e mahina ni 'i hono lakanga fo'ou ko e fakafofonga 'o e Pasifikí he fakataha'anga Forum 'i he Kautaha Fefakatau'aki 'a Mamaní(WTO) 'o 'ulu'i 'ofisi 'i Siniva, Suisalani.
Na'e tomu'a ngâue pe foki 'a 'Ana ko e tokoni fale'i fakalao mataotao 'i he Komisoni 'a e kautaha 'a e ngaahi pule'anga fakatahataha 'a mamaní ki he ngaahi totongi huhu'i 'i Siniva 'a ia ko e talu mei he 1998 'a 'ene nofo ai.
'Oku kau 'i hono hisitolia fakangâue 'a 'ene ngâue 'i he ngaahi fokotu'utu'u ngâue mahu'inga 'a e WTO pea 'ikai ngata ai ka kuo ne ma'u 'a e taukei fakaako he ngaahi fengâue'aki fakavaha'apule'anga pea mo e laó foki.
'E tokanga'i mo pule'i mei he 'ofisi 'o e fakafofonga 'o e Forum 'a e ngaahi polokalama ako mahina 'e ono ma'ae kau 'ofisa fefakatau'aki ma'olunga mei he ngaahi fonua 'o e Pasifikí 'e ono 'oku memipa pe teuteu hû 'o memipa he WTO 'a ia ko Fisi, Papua Niukini, Ha'amoa, Solomone, Tonga ni mo Vanuatu.
Ko e 'Iunioni 'o e ngaahi fonua 'Iulopé(E-U) 'oku fakapa'anga mei ai 'a e kongalahi hono fakalele 'o e 'ofisí.
Kimu'a pea ne hiki atu ki Sinivá na'e tomua ngâue pe 'a 'Ana 'i Tonga ni ko e taha 'o e kau tokoni sekelitali 'o e Potungâue Fefakatau'aki, Ngaahi Ngaue'anga mo e Ngâue 'a e kakaí.
Ko 'Ana ko e 'ofefine ia 'o Nauto mo Tae 'Ata'ata 'o Kolofo'oú pea ko e fika tolu ia 'i he fânau 'e toko nima 'a e ongo mâtu'a ni.
Ko Nauto foki na'e ngâue fakapolisi 'i Tonga ni 'i he ta'u 'e 20 kimu'a pea ne toki hiki atu mo hono fâmili 'o nofo 'i Melipoane 'Aositelelia.
Na'e fakahâ foki 'e Nauto ki he nusipepa ni 'a 'ene ongo'i fiefia 'i he lotolahi hono 'ofêfiné kene ngâue 'i he fonua mama'o koia ko Siniva pea 'oku ne fakalotolahi ki he'ene fânaú ke nau ngâue ke 'aonga ki he siasí, fonua mo e pule'anga foki.
|
