Toe foki ‘a Kepu ki he ngaue´ ‘i Fepueli
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

HILI hono fakahu atu ‘a e lipooti ‘atita ‘a e Christopher H Gregory Chartered Accountant hili ‘enau fakatotolo ki he pa’anga ‘a e Vahenga Ngaue ‘Okalani/Manukau´ pea pehee ki he ngaahi tukuaki’i ‘o Faifekau Kepu Moa´ na’e tuku atu ai ‘e he Sekelitali Seniale ‘a e Siasi Metotisi ‘a Nu’usila´, Jill van de Gear ha tohi ki he kainga Metotisi Tonga´ ‘o e Vahenga Ngaue´.

Ko e tohi ni na’e fai ia he ‘aho 21 ‘o Novema´ pea ne fakataumu’a ia ki he ngaahi famili Tonga ‘o e siasi Metotisi´, ‘o fakama’ala’ala e tu’unga ‘oku ‘i ai ‘a Kepu´. Ka ko e pango he fakatatau ki he fakamatala ‘oku ma’u ‘e he nusiepepa ni ‘oku a’u mai ki he ‘aho ni ‘oku te’eki pe ke tuku atu e tohi ni ia ke ‘ilo ki ai e kakai´ mo e ngaahi famili´ ‘o hangee ko ia ne fakataumu’a ki ai´.

Ka ‘i he faka’eke’eke ki he taha e kau taki e Vahenga Ngaue´ ka oku ‘ikai ke ne loto ke fakaha hono hingoa´ na’a ne pehee na’e ‘osi fakaha ‘eni ia he fakataha kuata ‘a e Vahenga Ngaue´ ‘i Tisema´. Pea ne fakaha ai ‘a e foki ‘a Kepu ki he ngaue´ ka ‘oku lolotonga fai ‘ene ki’i polokalama ako ‘a’ana he taimi ni.

Kaekehe ko e fakalea ‘eni e tohi ‘a Jill van de Geer ‘a ia na’e tuku atu ia ‘i he lea faka-Tonga´ mo e faka-Pilitania´.

“ Kuo lava lelei hono alea’i kakato mo e ngaue lahi ‘a e Siasi Metotisi ‘o Nu’usila´ ki he ngahi me’a fekau’aki mo Faifekau Kepu Moa´ pea mo hono tauhi ‘o e pa’anga ‘a e Vahenga Ngaue ‘Okalani/Manukau.

“’Oku faka’amu ‘a e Siasi´ ke fakaha ‘a e ngaahi ola ko ‘eni´ ki he ngahi famili Metotisi Tonga.

“ Neongo ko e founga ngaue na’’e fai’aki hono fakamo’oni ‘o e ngaahi sieke ta tu’otaha, na’e ‘ikai ke fakafiemalie ka ko e ola ‘o e ngaue ‘a e ‘Atita tau’ataina mei tu’a´, ‘oku ne fakapapau’i ai na’e ‘ikai ke ngaue hala’’aki ha pa’anga.

“’ Oku kei lolotonga hoko atu pe ‘a e maloloo´ ‘eve’eva loloa ‘a Faifekau keppu Moa´ ‘o toki ngata ki he ‘aho 31 ‘o Sanuali, 2004.

“’ E kamata mei he ‘aho 1 ‘o Fepueli 2004 ‘a e faifatongia fakafaifekau ‘a Kepu Moa ‘i he Vahenga Ngaue ‘Okalani/Manukau´.”

Kaekehe ko faifekau Kepu Moa´ ko e fuofua Tonga ia ke kau ki he Poate Pule (Board of Admiinsstration) ‘a e siasi Metotisi ‘a Nu’usila´ ‘a ia ko e ta’u ‘e 3 mei he 2000 ki he 2003. Na’a ne memipa he Poate Koloa (Property Committee ‘i he ta’u ‘e 13 pea pehee ki he’ene kau he Poate Pule Vahefonua´ ‘i he ta’u ‘e 5. Na’a ne toe memipa Talasiti Lahi he ta’u ‘e 13 ‘o tanaki kotoa atu ia ki hono fatongia ko e Sekelitali/Tauhi Pa’anga ‘a e Vahenga Ngaue´ pea tukukehe mei ai hono fatongia fakafaifekau´ ‘a ia ko e fu’u fatongia lahi ia ke fataki kotoa pe ‘e he tokotaha.

Kuo fetongi foki ‘a Kepu ‘e Kalolo Akoteu he Tauhi Pa’anga´ pea ko Tamata’ane Tupou.

‘I ha fetu’utaki ki a Kepu pe ko e haa ha’a´ ne lau ki he me’a ni pea ne ‘ikai ke ne loto ke toe fai ha’ane lau ka ‘oku ne faka’amu ke tuku e me’a kotoa ki mui kae hoko atu ‘ene ngaue´ ‘a’ana.