|
Fokotu‘u foomu 7 Kolisi ‘Apifo‘ou´
fa’u ‘e Mâteni
Tapueluelu
NUKU’ALOFA: ‘E hokosia ‘e he Kolisi ‘Apifo’ou´ ha ‘êpoki
fo’ou, ‘i ‘amanaki ko ia ke fokotu’u hono
fuafua va’a Foomu 7 ‘i he ta’u ni´. Ko
e foomu 7, ‘e fakalele ia ‘i he taha e ngaahi fale
fakahisitôlia ‘o e ‘apiako´, Sangato Soane, ‘a
ia ‘oku lolotonga fakalele’i.
Fakatatau
ki he lau e Tokoni Pule o e Kolisi´, Soane Vahe, na’a´ ne
pehê ‘oku loki ‘e ono ‘a e fale´ ni pea ‘e
faka’aonga’i ‘a e ua ki he ako ‘a e foomu 7, ua ki
he foomu 6 pea ua leva ki he laipeli mo ha loki komipiuta ‘i he kaha’u´ ma’ae
ongo kalasi lalahi ko eni´, ko’euhi´ ko e naunau te nau ngâue’aki´ ‘e ‘ikai
fu’u ‘aonga ia ki he toenga e ngaahi kalasi ki lalo´.
‘I he taimi tatau ‘e tokoni’i ‘e he ‘Univêsiti ‘o
e Pasifiki Tonga´, ke fakalelei’i ‘a e Leepi Saianisi ‘o
e ‘apiako´ ‘a ia ‘e ngâue fakalukufua’aki ‘e
he kolisi´. Pea ka ‘ikai maau eni ki mu’a he fokotu’u ‘a
e foomu 7, ‘e ‘ave me’alele leva ‘a e fânau ako´ ke
nau ngâue’aki ‘a e Leepi Saianisi ‘o e Va’a USP ‘i
Fisi´. Kuo toe lototô foki ‘a e USP ke nau totongi mo ha faiako
Saianisi ko Timote Kâtoanga, ke ne faiako ‘i he saianisi ‘a
e foomu 7 he vaha’a taimi ko eni´.
Na’e lototô foki e kolisi tutuku ‘o ‘Aositelêlia ‘i
Senee´, ke nau foaki ha pa’anga ‘oku fakafuofua ki he $80,000
ke fakalele’i’aki ‘a e Fale Sangata Soane´. ‘Oku
kau heni hono fakalelei’i ‘o e ‘ato´, ‘aofi´ mo
e luva´. Kuo toe ma’u foki mo ha tokoni ia ‘a e Konisela
Falanisee´ fe’unga mo e $30,000 ke ‘ota ‘aki e ngaahi
kemikale ‘e ngâue’aki ki he leepi´.
‘Oku fakafuofua ‘a e kalasi ‘e taha ‘i e foomu 7 ko eni´ ki
he toko 35 neongo ‘oku te’eki ke fakapapau’i ‘a e fika
fakakâtoa e fânau´ he taimi´ ni koe’uhi´ ko
e te’eki ke mahino ‘a e ola e sivi ‘a e foomu 6.
Fêfê nai e tu’u fakafaiako´?
“’Oku faingamâlie pê ‘a e tu’u fakafaiako´,
koe’uhi´ ko e kau faiako ki he foomu ono´ ‘oku nau lolotonga
qualify pê kinautolu ke nau faiako ‘i he foomu 7. Tukukehe pe ‘a
e faiako saianisi´ ‘a ia ‘e fakahoko ia ‘e Timote Kâtoanga´,” ko
e lau ia ‘a Soane Vahe´ ‘i hano faka’eke’eke ‘e
he Taimi ‘o Tonga´ ‘i he efiafi ‘aneafi´.
Na’e pehê ‘e Soane´ ‘oku tali fiefia ‘e
he ‘apiako´ ke ngâue’aki ‘e he Foomu 7 ‘a
e silapa ‘o e Foundation ‘a e USP, koe’uhi´ he ‘oku ‘i
ai e ngaahi me’a ai’oku fakapatonu ia ki he Pasifiki´ ‘a
ia ko e ‘âtakai ia ‘o Tonga´. ‘Ikai ngata ai´ ‘oku
faingamâlie ai e fânau ako´ ke nau hoko atu ki USP ‘i
he hili ‘enau ako´.
Ko
e fale Sangato Soane´ ‘oku lolotonga fakalelei’i´ ‘oku
fakafuofua ne langa ia ‘i he 1959 tukukehe ‘a e faliki´ ‘a
ia ne fokotu’u ia ‘i he 1955.
Ko
e ngâue fakalelei ki he fale´ ni ‘oku fakahoko pê ia ‘e
he ni’ihi e siasi´ ‘i Ma’ufanga´.
‘Oku fakamâlô’ia ‘e he ‘apiako´ ‘a
e foaki lototô kuo fai ‘e he Konisela Falanisee´, USP mo e
kolisi tutuku Senee´, mo ha ‘amanaki ki ha lototô pehe´ ni
mei he ngaahi kolisi tutuku kehe´, na’a lava ai leva hano fakafaletolo’i ‘o
e fale´ ni.
“Ko e fale eni ne tôkakava ai e to’utangata kuo taaitoo´ ‘o
tau lave ai he maama ‘o e ‘aho ni´. Ne ngata pê ia he
foomu 6. Kuo mei ‘osi ‘a e ngaahi kolisi ‘i Tonga ni´ he
foomu 7. Pea ‘oku ou ‘amanaki ‘e muka ha lototô pehê ‘i
he to’utangata ‘o e ‘aho ni´ ka tau hokosi atu e tô kakava
ko ia´ ki ha ‘epoki fo’ou ma’ae to’utangata ‘o
e kaha’u´,” ko e faka’anaua ia ‘a Soane´.
|