HomeNews ArchiveSports NewsSubscriptionsKele'a NewsImages

Tânaki ‘e he kau polisi´ Nusipepa Taimi´ mo e pa‘anga´

KUO tânaki ‘e he kau polisi´ ‘a e Nusipepa Taimi ‘o Tonga´ mei he ni’ihi e ‘û falekoloa ne tufa ki ai ‘i Tongatapu´. Ko e fuofua nusipepa eni ‘o e ta’u 2004. Ko e fakahâ eni ne ma’u ‘e he nusipepa´ ni ‘i he pô Tûsite´ mei he ngaahi falekoloa kehekehe ‘e ono ‘o pehê, kuo ‘aluange ‘a e kau polisi´ ke tânaki e toenga nusipepa Taimi ‘o Tonga ne ‘osi tuku he pongipongi Tûsite´ ‘i he ngaahi falekoloa angamaheni ‘i Tongatapu´.

Ne a’u ki hono ‘ave ‘a e ongoongo´ ni ke paaki he ‘aho Pulelulu´, ‘oku te’eki ke ma’u ‘e he nusipepa´ ni ha fakamatala mei he kau polisi´ ki he ‘uhinga totonu ‘oku nau puke ai e nusipepa´. ‘Oku te’eki foki ke ma’u ‘e he nusipepa´ ni ia ha tohi mei he pule’anga´ ke fakahâ ‘oku ‘ikai ke toe tali ke hû ‘a e Taimi ‘o Tonga´ ki Tonga. ‘I hono ta’ofi ‘o e nusipepa´ ni ‘i Fepueli e ta’u kuo ‘osi´ ne tohi mai ‘a e Minisitâ Pa’anga´, Siosiua ‘Utoikamanu, ‘a ia ko ia ‘oku´ ne tokanga’i ‘a e Kasitomu´, ‘oku ‘ikai ke toe tali ke hû mai ‘a e Taimi ‘o Tonga´ ki Tonga.

‘I he taimi tatau, kuo ‘osi foki e laiseni ia ‘a e Taimi ‘o Tonga´ ki he fa’ahi ta’u kuo ‘osi´. Ka ‘i he founga angamaheni ‘oku ngâue’aki ‘e he nusipepa´ ni, ‘oku lele ‘a e nusipepa´ ‘i he ngaahi fuofua ‘aho ‘o e ta’u fo’ou´, kae toki ava mai ‘a e pule’anga´ ‘o toki fakafo’ou ai e ngaahi laiseni nusipepa´.

‘I ha fetu’utaki e Pule Mâlôlô ‘o e nusipepa´ ni, Filokalafi ‘Akau’ola, ki he Potungâue Leipa´, ke fakafo’ou e laiseni´ he ta’u kuo ‘osi´, ne fakahâ mei ai ‘e fakahoko kotoa pê e ngâue´ ia he ta’u´ ni. Ne toki ava foki e pule’anga´ ia he ‘aho nima ‘o e mâhina ni´. Ne ava foki e va’a fo’ou ki hono lêsisita e ngaahi nusipepa´ ‘i he ‘Ofisi Palêmia´, lolotonga e Kilisimasi´, ka ‘oku toki tâpuni e ngâue ki he lêsisita´ ‘i he ‘aho 30 ia e mâhina ni´, (grace period). Kuo ‘osi fakahû atu ai ha kole fakafo’ou ‘a e laiseni ‘o e Taimi ‘o Tonga´ pea ‘oku fai ai ‘a e fakatatali.

Kaekehe, ko e fakamatala kuo ma’u ‘e he nusipepa´ ni, ‘oku tânaki ‘e he kau polisi´ ‘a e toenga nusipepa ne toe he ngaahi falekoloa kuo nau ‘ahia´ pea toe ‘ave mo e silini ‘o e nusipepa kuo ‘osi fakatau atu´ ‘i he ni’ihi e ‘û fale ko ia´.

“Ne nau ‘ômai ‘o ‘eke pe kohai na’a´ ne tiliva mai ‘a e nusipepa´. Pea u fakahâ ange ‘oku te’eki ke ‘omai ‘e he pule’anga´ ia ha tohi ke fakamahino ‘oku ‘ikai toe tali ‘a e Taimi ‘o Tonga´ ke fakatau atu,” ko e lau ia ‘a ha taha pisinisi mei Haveluloto, ne a’u atu e kau polisi´ ki hono fale koloa´ he pô Tûsite´.

“Ne fakahâ mai ‘e he kau polisi´ ‘oku ‘ikai ke nau ‘ilo pe ko e hâ ne tukuange ai ‘e he Kasitomu´ ki tu’a ‘a e nusipepa´.”

‘I ha fakamatala ia mei ha falekoloa ‘e ua mei Sopu ne pehê ne ‘ave ‘e he kau polisi´ ‘a e pa’anga ‘o e nusipepa ne ‘osi fakatau´, ‘o hangê ko ha fakamatala tatau mei Ma’ufanga. Ne kau foki mo ha falekoloa lahi ia ‘i loto Nuku’alofa ‘i hono to’o mei ai e Taimi´ pea pehê ki he vahe Hahake´.

“Ne pehê ‘e he kau polisi´ ko ‘enau fakahoko pê e fatongia´,” ko e lau ia ‘a e tokotaha.

“’Oku nau feinga ke fakailifia’i mautolu. Pea talamai ko e ‘ai eni ke faka’ilo mautolu. ‘Oku ‘ikai ke mau tokanga mautolu ki he pa’anga ne ‘ave´ ka ‘oku ‘ikai ke mau sai’ia he founga ‘a e pule’anga´ mo e kau polisi´,” ko e lau ia ‘a ha fefine ‘e taha.

Kuo ‘osi fetu’utaki foki ‘a e nusipepa´ ni ki he ‘ene Fakafofonga Lao´ ke fakahoko ha fetu’utaki ki he Potungâue Polisi´ pe ko e hâ e ‘uhinga ‘oku nau tânaki ai ‘a e nusipepa´ mo e pa’anga´.

Ne pehê foki ‘e ha taha ia e kau ngâue falekoloa ne nau fetu’utaki mai ki he Taimi ‘o Tonga´ ne fakahâ ange ‘e he kau polisi´ tokua ne ‘osi tala he lêtioo´ ‘e ngata pê ‘a e ngâue ‘a e Taimi ‘o Tonga´ ‘i he ‘aho 31 ‘o Tîsema e ta’u kuo ‘osi´. Lolotonga ia ne toutou paaki atu ‘e he nusipepa´ ni e fakamatala ‘oku te’eki ke talaki fakapule’anga ‘e he pule’anga´ ‘a e kâsete ke ta’ofi ha nusipepa. Ko e fehu’i´ leva, ko e fanongonongo eni ‘ane fê ‘oku lau ‘e he kau polisi?

Kaekehe, ‘oku ‘amanaki foki ke fai ha ‘eke fakalao ki he tu’unga fakakonisitûtone ‘o e liliu konisitûtone ne fokotu’u ai e ngaahi lao ko eni ‘oku ngâue ai e kau polisi´. Pea kapau ‘oku ta’efakalao ia, ‘e fehu’ia kotoa ai e ngaahi ngâue kotoa ‘oku nau lolotonga fakahoko´.

Sign up to get Planet Tonga news updates including notification when Taimi Tonga news summary page gets updated:
Your email:
Note: Click on the Subscribe button instead of pressing Enter if you encounter errors.


Home | News Archives | Sports News | Subscriptions | Images

Designed and Hosted by

Other News

- Ko e lelei´ mo e kovi´
Kolomu ‘a Kalafi Moala

- Fakatokanga mei he Amnesty International Kominiueli´ ki Tonga
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Trolley fo‘ou ‘a mala‘e vakapuna
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- Tâ ‘oku ‘i ai pê fiekaia ‘i Tonga
fa’u ‘e Manu Manuofetoa

- Lekooti mali ‘e 29 ‘i he Tu‘apulelulu´ ‘i Tonga
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- Mamahi e kakai he ta‘etoka‘i nautolu ‘e he Tu‘i´ mo e Pule‘anga´
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- Fiu kumi e fefine ka kuo mole e pa‘anga lahi
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- ‘Asi ‘a ‘Akosita ‘i Hawkesbay
- Tohi ki he 'Etita
Lahi ‘etau lea, ‘Eseta

- Ngaue fakamisinale toko 7 ki Uganda
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Mei ‘osi kau ngâue Kalonikali fakafisi
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka mo ‘Ulu’alo Po’uhila

- Faka‘ikai‘i ‘e he ‘Ateni Seniale ‘o Utah ‘a e faka‘ilo ‘a Lavulavu´
- Mate e talavou he vela
Fa’u ‘e Bruno Manu

- Pekia ‘a Faifekau Henele Puniani
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Ma‘u mo‘ui meí he tâ fefié
fa’u ‘e Manu Manuofetoa

- ‘Oku ne kei lava pê ‘a e lue laló neongo ‘ene toulekeleká
fa’u ‘e Manu Manuofetoa

- Fiema’u e liliu´
Kolomu ‘a Kalafi Moala

- ‘E ‘ave kau sôtia Tonga ki ‘Iulaaki
fa’u ‘e Mateni Tapueluelu

- Heka hake ‘a Clive Edwards ki he sea´
fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Tânaki ‘e he kau polisi´ Nusipepa Taimi´ mo e pa‘anga´
- Uesia ongo Niua he afaa´
fa’u ‘e Mateni Tapueluelu

- Fokotu‘u foomu 7 Kolisi ‘Apifo‘ou´
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Fu‘u hokohoko e feinga pa‘anga´
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Fakaa‘ataa ‘a Faifekau Kepu Moa ‘e he ‘Atita´
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Toe foki ‘a Kepu ki he ngaue´ ‘i Fepueli
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Kau e Tonga he kau melemo ‘a Nu‘usila´
- Ngoto e vaka Tonga ‘i Algeria

All Rights Reserved 2003. http://www.planet-tonga.com/tongatimes