HomeNews ArchiveSports NewsSubscriptionsKele'a NewsImages

‘I ai pe ‘amanaki
Te u tipota’i e matu’a´ kae tuku e fanau´

Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

KUO ‘oatu ‘e he Minisita ‘Imikuleisoni ‘a ‘Aositelelia´, Amanda Vanstone ha tu’utu’uni ki he’ene potungaue´ kenau ‘oange ‘a e fakamatala fakaikiiki fekau’aki mo hono te u fakafoki ki Tonga ‘a e ongo matu’a ko Latakitu’akolo mo Lenitili Filimoehala ko e nofo ta’efakalao ‘i ‘Aositelelia´.

‘Oku fai foki e hoha’a ki he keisi ni he ko ‘ena ki’i fanau ‘e toko ua ko ‘Ofa Filimoehala ta’u 10 pea mo hono ki’i tuonga’ane ko Paea ‘e iku fakamavae’i kinaua mei he’ena ongo matu’a´ ka fakafoki e ongo matu’a´ ki Tonga.

Na’e puke ‘a e ki’i famili´ ‘i Ma’asi ‘o e ta’u´ ni. Ko e puke ko ‘eni´ ‘oku lau mahina pe pea kakato e ta’u 10 ‘o ‘Ofa´. ‘A ia ko e lao ‘a ‘Aositelelia´ ko ‘ene fa’ele’i pea nofo ha taha ‘i ‘Aositelelia ‘o ta’u 10 kuo ne hoko ko e fefine’i fonua ‘o ‘Aositelelia. Kuo ne hoko ko e fefine’i fonua ‘o ‘Aositelelia he mahina kuo ‘osi´ ‘i hono ta’u 109.

Kaekehe ne ‘ave e ki’i famili´ ni ki Villawood ko e ko e senitaa ia ‘oku puke e kau ‘ova´ ‘o tauhi ai ‘o fakatatali ki hono fakafoki ki honau fonua ne ha’u mei ai´.

Kaekehe ‘i he mahina ko ‘Okatopa´ na’e ma’u ai ‘e he ongo matu’a´ ha tohi kuo maau e me’a kotoa ke na mavahe leva mei ‘Aositelelia he ‘aho 30 ‘o ‘Okatopa´. Na’e fa’ao mai leva ‘e he potungaue´ ‘a e ongo ki’i tamaiki´ ‘a ‘Ofa mo Paea ‘o ‘ave ia ki he tokoua ‘ena fa’ee´ ko Katalina Sesamani Paea ‘o tuku ai ‘i Brisbane.

Kaekehe ne fai ai ha tangi fakavavevave ‘a Lata ki he Fakamaau’anga´ pea ne tu’utu’uni ai ‘a Fakamaau Brian Tamberlin ki he Minisita ‘Imikuleisoni´ ke ne fai ha tu’utu’uni fakapotopoto ki he keisi ni ‘i hono mafai´. Na’e pehee ‘e he fakamaau´ kuo fakamanamana’i ke fakafoki e ongo matu’a´ kae tuku e ongo tamaiki´.

“ Ko e ola kovi ‘e tupu mei hono fakafoki e tamai´ mo e fa’ee´ ‘a ia kuo ta’u ‘e 15 ‘enau nofo ‘i ‘Aositelelia´ ni kae tuku e fanau´ he tokoua ‘ena fa’ee´ ‘oku tu’u ia he tu’unga ta’efakafiemalie lahi ‘aupito,” ko e lau ia ‘a fakamaau Tamberlin.

Na’a ne toe fakaanga’i lahi e potungaue ‘Imikuleisoni´ he tuai mo tautoloi ‘a e kole ngofua ‘a e famili ni ‘a ia na’e fakahu atu he 1998 ‘a ia kuo a’u ‘o ta’u ‘e 4 hono loloa ‘enau tali´ pea toki ma’u e tohi mei he Potungaue´ ‘oku ‘ikai ke tali ‘enau kole ngofua´ (Bridging Visa).

‘I he taimi tatau kuo ‘oatu ha tohi ‘a e Patele Tauhi Palokia ‘oku siasi ai e ki’i famili´ ni, Ray Kearney ki he Minisita ‘Imikuleisoni ‘o poupou’i ke ‘oange mu’a ha faingamalie ‘o e ki’i famili ni kae ‘oua ‘e fakamavae’i kinautolu´ he ‘e ‘ikai ke sai ia ki he fanau´.

Na’e pehee ‘e Fr. Kearney ‘oku ne tui ‘oku ‘ikai ke hoko e famili ni ko ha fakakavenga ki he kakai totongi tukuhau ‘o ‘Aositelelia´. Na’a nau ngaue pe ma’a nautolu ‘o nau mo’ui mai ai he ta’u ‘e 15 kuo ‘osi´. ‘Ikai ke ngata ai´ ka ko e famili kalisitiane mo’oni ‘eni pea ‘oku ne ‘ilo’i lelei nautolu he ‘oku nau ooange ma’u pe ki he lotu´ he Sapate´.

Na’e pehee ‘e he fa’ee´, Lenitili ko e talu ‘enau nofo ‘Aositelelia mo e ngaue pe ‘a hono hoa´ ke tauhi’aki kinautolu ‘o ‘ikai ha tokoni ‘e taha mei he pule’anga´.

‘I hono faka’eke’eke ‘o Katalina ‘a ia ‘oku nofo ai e ongo tamaiki´ na’a ne pehee ‘oku faingata’a ‘aupito ki he ongo ki’i tamaiki ni ‘a hono fakamavae’i kinaua mei he’ena ongo matu’a´. Tauatautefito ‘i he mahino ko ia ‘e fakafoki naua ia ki Tonga ka na nofo pe ‘i ‘Aositelelia´.

“’ Oku ou fie fakaha ki he Minisita (‘Imikuleisoni) ko e famili´ ko e me’a ‘oku mahu’inga. ‘Oku ‘i ai e totonu ‘a ‘Ofa ke tupu hake pe ‘i he’ene ongo matu’a totonu´. Ko ‘Ofa ko e fefine’i fonua ‘Aositelelia pea ‘oku ‘ikai ke fie foki ia ki Tonga,” ko e lau ia ‘a Katalina´.

Kaekehe kuo fakatatali e me’a kotoa kae ‘oua ke fai ha tu’utu’uni aofangatuku ‘a e Minisita ‘Imikuleisoni´ ki he kaha’u e famili´ ni. ‘Oku ‘i ai e ‘amanaki koe’uhi´ ko e tu’utu’uni ‘a e fakamaau´, Tamberlin pea pehee ki he tautapa ‘a e Patele´ he ‘oku ‘i ai e makatu’unga ke ‘oange ha faingamalie nofo fonua e famili ni te ne liliu e loto e Minisitaa´ ke ne fai ha tu’utu’uni ke nofo fonau ai leva e famili´ ni.

Ko Lata’itu’akolo mo Lenitili na’a na folau ki ‘Aositelelia ‘i he ngofua ‘eve’eva. Na’a na fetaulaki ai ‘o na maheni ‘o fa’u famili hona famili he ‘aho 19 ‘o Tisema 1992.

Sign up to get Planet Tonga news updates including notification when Taimi Tonga news summary page gets updated:
Your email:
Note: Click on the Subscribe button instead of pressing Enter if you encounter errors.


Home | News Archives | Sports News | Subscriptions | Images

Designed and Hosted by

Other News
-‘Io ne ‘i ai e aleapau - Laki Niu
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Fakamanatu ta‘u 40 ‘o e ‘Apiako ‘Atenisi´
- Vahenga ngaue fo‘ou ‘a Papatoetoe
- Fakafisi ‘a e Pule ‘o e Royal Tongan Airlines ‘i ‘Aositelêliá
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- ‘Oku ‘ikai ko ha lao ‘a e lao ta’etotonu´
Kolomu ‘a Kalafi Moala

- Ikuna ‘e Maryan Lomu e fe‘auhi Face of Tonga
fa’u ‘e Manu Manuofetoa

- Liliu ‘a Hufangalupe ki he senita ma‘ae to‘utupu´
- Ngali ma‘u pê ha kilisimasi e kau tô hina ‘a e Ha‘amo´
- Toloi hopo ‘Etita ‘o e Taimi ‘o Tonga´ mo Halahingano ki he 2005
- Fakanofo Pâtele ‘a e toko fitu
- Kamata ngaue ‘a e Kosilio Launga fakafaiongoongo
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- Toloi ‘a e hopo ‘a ‘Etuate Lavulavu´ ‘i ‘Amelika
- Fu’u lahi e fakaoli´ ‘i Tonga
- Fetuukuaki ‘a Clive mo Pesi
Fa’u ‘e Taina Kami Enoka

- ‘E lâunga’i Tonga ki he European Union
fa’u ‘e Mâteni Tapueluelu

- Fuofua Tonga ke mata‘itohi MA he ako ki he mala‘e e Misiume´ mo e Tukufakaholo
- Mâvae mo hono famili´ ko ‘ene kengi´
fa’u ‘e Manu Manuofetoa

- ‘I ai pe ‘amanaki
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Fiema‘u e $15.2 miliona ki he Royal Tongan
Fa’u ‘e ‘Ulu’alo Po’uhila

- Totongi tukuhau pe e Tu‘i ‘o Pilitânia´
All Rights Reserved 2003. http://www.planet-tonga.com/tongatimes