|
Kamata
ngaue ‘a
e Kosilio Launga fakafaiongoongo
Fa’u ‘e
Taina Kami Enoka
‘E kamata e ngâue ‘a e Kosiliô ki he Ngaahi
Lâunga Fakafaiongoongo´ ‘i Sanuali, pea ‘oku
taumu’a ke siofi ‘a hono tauhi ‘e he kau faiongoongo´ ‘a
e ngaahi ‘êfika mo e tu’unga fakafaiongongo´ ‘i
Tonga ni.
Ka
ta’efiemâlie ha taha ki ha ngaahi me’a ‘oku ‘asi ‘i
he mîtia´, ‘oku ‘i he taha ko ia´ ‘a e
totonu ke ne fai ha tohi ki he ‘etita ‘o e kautaha ko ia´,
pea ke tali mai ‘e he ‘etita´. Kapau he ‘ikai tali
ange pe ‘oku kei ta’efiemâlie ‘a e tokotaha lâunga´ ki
he tali ‘a e ‘etita´, te ne lava ‘o fai ha lâunga
ki he Kosilio Lâunga´.
Kapau ‘e pehê ‘e he Kosilio Lâunga´ ‘oku
halaia ‘a e kautaha faiongoongo ko ia´, kuo pau ke kole fakamolemole ‘a
e kautaha ko ia´, ‘i he nusipepa´ pea ‘e toe lava ke
tufa ‘a e tu’utu’uni´ ki he mîtia´ ke fakamafola.
Na’e ‘i Nu’usila ‘a Uili Fukofuka ko e Sea ia e Kosilio
Launga´ ‘i he mâhina kuo ‘osi´, ke ne sio tonu
ki he founga ngâue ‘a e Kosilio Lâunga ‘a e Ngaahi
Kautaha Faiongongo ‘o Nu’usila´ (NZ Press Council), pea na’e ‘i
ai mo ‘ene faingamâlie ke ne kau ki he taha ‘o ‘enau
ngaahi fakataha´.
“
‘Oku mâlohi ‘aupito ‘a e tu’u ‘a e Kosiliô Lâunga ‘a
Nu’usila´. Pea kapau ‘oku ‘i ai ha ngaahi launga ki he
Kosilio´, ‘oku ‘oho ‘a e kautaha ko ia´ ke fai ‘a
honau tukuingata´, he kapau te nau halaia, he ‘ikai sai ia ki he’enau
tu’unga fakafaiongoongo,” ko e lau ia ‘a e Sea ‘o e Kosilio
Lâunga ‘a e Ngaahi Kautaha Fakafaiongongo.
Na’e kau ‘i he ngaahi lâunga na’e ma’u´,
ha fakamatala na’e lele ‘i he taha ‘o e ngaahi nusipepa Nu’usila´.
Na’e pehê ‘e he puleako ‘o e ako’anga ‘i
Taulanga, na’e ‘i ai e ngaahi fakamatala ‘o’ona na’e
kau mai he ongoongo´, ka na’e ‘ikai ke ne fiema’u ke
pulusi. (Off the record). Na’e a’u ki he tu’unga na’e
kumi fale’i fakalao ‘a e ako’anga´ ni.
Na’e ‘ikai tali eni ‘e he Kosilio´, he na’e hoko ‘a
e fo’i palopalema kimu’a ‘i he mâhina ‘e tolu ‘a
ia ‘oku tukumai ke fai ai ‘a e lâunga´. ‘Oku ‘i
he tokotaha na’e faka’eke’eke´ mo e faiongongo (subject)
ke ne fakamamafa’i ange ki he faiongoongo´ kapau ‘oku ‘i
ai e ngaahi me’a ‘oku off the record. Pea kapau ‘oku te lâunga
ki he Kosilio´, kuo pau ke te fakapapau’i he ‘ikai ke te
toe fai ha ngâue fakalao ki ai.
Fakatatau
ki he fakamatala ‘a Uili´, na’e ‘i ai mo
e lâunga ki he fakamatala na’e pulusi ‘i he makasini Women’s
Weekly, pea ‘oku kau ‘i he Kosiliô Lâunga´ ha
faiongoongo mei he makasini ko ia´. Na’e tu’u leva ‘a
e fakafofonga ‘o e kautaha ko ia´, ‘o hu ki tu’a ‘o ‘ikai
ke kau ki hono alea’i ‘a e lâunga´.
“’
Oku ‘i he kakai´ ‘a e faingamâlie ke nau lâunga ‘i
he ngaahi me’a ‘oku nau ta’efiemâlie ki ai´,” ko
e lau ia ‘a Uili.
Pea ‘oku ne tui kapau ‘e tonu e ngaahi tu’utu’uni ‘a
e Kosilio Lâunga´, ‘e tokoni ia ki hono tauhi ‘a e
tu’unga fakafaiongoongo´.
‘Oku toe memipa ‘i he Kosilio Lâunga ‘a Tonga´ ‘a
e tokotaha fale’i fakalao ‘a e Westpac Bank of Tonga, Teimumu Tapueluelu
Schock, Sekelitali malôlô ‘a e Kapineti´, Taniela Tûfui,
sea ‘a e Kosilio ‘a e Ngaahi Kautaha Faiongoongo´, Pesi Fonua,
mo e Sekelitali´, Katalina Tohi.
|